موسسه آموزشی فرهنگی محمد امین (ص) آموزش و پرورش شهرستان نجف اباد

مسئولیت پذیری در کودکان

سنین دبستان

_ کودکان از زمان ورود به مدرسه مسئولیت های بیشتری بر عهده می گیرند. مثلا در انجام کارهای منزل می توانند کمک کنند. کارهای ساده مثل چیدن میز شام می تواند مسئولیت خوبی برای کودک باشد.

مدیریت پول تو جیبی کودک بر عهده خودش بگذارید. می توانند تصمیم بگیرند چقدر خرج کنند و برای چه اموری. اول با پول هفتگی شروع کنید و اگر کودکتان ولخرجی کرد و پولش تمام شد، با دلسوزی بیش از حد دوباره به او پول ندهید.

_ از کودکان این سن می توان انتظار داشت تکالیف مدرسه اش را به اتمام برساند. فعالیت های فوق برنامه مورد علاقه خود را انتخاب کند.

_ کودکان باید پیامدها و مسئولیت های کار خود را بپذیرند. برای مثال اگر آسیبی به شیشه همسایه زده اند، می توانند با پول توجیبی خود آن را جبران کنند.

در نظر داشته باشید که انعطاف پذیری شما و عدم تحکم به آن ها کلید یک رابطه دوسویه و موفق می باشد. نیاز ها و توقعات کودکتان را در نظر داشته باشید و با توجه به آن ها عمل کنید. در عین حال قوانین و محدودیت ها را متناسب با سن آن ها اعلام کنید و مطمئن شوید که کودکتان از وجود قانونی که مدنظر شماست خبر دارد یا آن را درست متوجه شده است.

نوجوانی

_ کودکان بعد از 10-11 سالگی که وارد سنین نوجوانی می شوند در مورد بسیاری مسائل می توانند نظر بدهند و بسیار مهم است که در تصمیم گیری های مشترک خانوادگی نظرهایشان پرسیده شود و با آن ها مشورت شود.

_ انجام دادن نظافت شخصی، مرتب کردن وسایل شخصی، انجام تکالیف تحصیلی و اموری مانند این کاملا متناسب با سن نوجوان می‌باشد.

_ از این سن می توانید انتظار داشته باشید کودکتان در منزل تنها بماند. یا با دوستانش تنها به بیرون برود. البته در این امر محدودیت هایی وجود خواهد داشت.

_ حدود 15سالگی فرزندتان می تواند خودش به تنهایی رفت و آمد کند، پولش را به شکل ماهیانه مدیریت کند، تفریحات شخصی با دوستانش داشته باشد.

_ می‌توان انتظار مشارکت در کارهای خانه را از نوجوان 15 ساله داشت.

نکته مهم: بین توقعاتتان از کودک یا نوجوانتان و خواسته هایش تعادل برقرار کنید و همیشه با انعطاف پذیری با کودکتان مذاکره کنید. از طرفی روش تربیت کودک شماست که آینده او را  مشخص وی سازد. بنابراین داشتن یک سبک تربیتی مشخص و آگاهی از چگونگی رفتار صحیح با نوجوان، فرزندانتان را برای ورود به جامعه آماده می کنید.

 

پیامدهای عدم مسئولیت پذیری کودکان

در صورتی که در طی جریان رشد مسئولیت هایی را به کودکتان محول نکنید، کودک برای کوچکترین کارهایش به شما وابسته خواهد ماند. یکی دیگر از پیامد های این امر عدم رشد اعتماد به نفس کودک می باشد. کودک این پنداره را رشد می دهد که از پس مسائل و مشکلاتش به تنهایی بر نمی آید. چنین کودکی در مورد هیچ کاری نمی تواند تصمیم بگیرد و بدون والدینش از پس خودش بر نمی آید.

این افراد در سنین بالا دچار بی ارادگی و دشواری در تصمیم گیری می شوند. معمولا نمی دانند چه می خواهند و در جدا شدن از والدینشان مشکل دارند. این افراد در ساخت زندگی مستقل دچار مشکل می شوند و نمی توانند روابط عاطفی خوبی بنا کنند. معمولا چنین والدین فرزندانی با شخصیت وابسته پرورش می دهند.

 

علل عدم پرورش مسئولیت پذیری در کودکان

والدین در واقع به علت مهربانی و شفقت بیش از حد ممکن است فکر کنند کودکشان خسته می شود یا ظرفیت انجام این کار را ندارد.

والدینی که خود کودکی سختی داشته اند، ممکن است بیش از حد در پی برآورده کردن خواسته های کودکان خود باشند و یا نگران سختی کشیدن فرزندانشان باشند. در واقع آن ها با این کار ممکن است در برخی زمینه ها زندگی را برای آن ها آسان کنند، ولی آینده سختی را برای فرزندشان رقم خواهد زد.

برخی والدین به خاطر مشغولیت ها یا خستگی های خودشان وقت و انرژی کافی برای محبت کردن و وقت گذراندن با فرزندشان ندارند. این افراد معمولا با فراهم کردن امکانات مادی بیش از حد یا انجام اموری که فرزندشان می خواهد در پی راضی کردنش هستند. در واقع می خواهند از قشقرق به پا کردن وی راحت شوند. این سبک تربیتی نیز می تواند منجر به ایجاد شخصیت خودشیفته و یا دیگر اختلالات شخصیت شود.

گاهی اوقات هم احساس گناه والدین یا ترس از اینکه مبادا به قدر کافی خوب نباشند، منجر به این می شود که سعی در جبران افراطی داشته باشند. این جبران افراطی به معنی پذیرفتن بار تمامی مسئولیت ها به تنهایی و عدم انتظار از کودک می باشد.